RFID

Technologia RFID powoli, ale coraz skuteczniej zmienia sposób działania w sektorze handlowym na całym świecie. Prędzej czy później RFID zmieni również oblicze polskiego handlu. Nie stawiamy więc pytania czy, lecz raczej – kiedy to nastąpi i na czym będzie polegać?

Technologia RFID, mimo iż potencjalnie atrakcyjna zarówno dla dostawców jak i dla dużych dystrybutorów i centrów handlowych, nadal jest udoskonalana i co tu ukrywać jej wdrożenie jest na tyle drogie, że przy każdym projekcie pojawia się pytanie o opłacalność ekonomiczną.

Krótki kurs RFID
Podstawą systemu RFID jest numeracja EPC (Electronic Product Code) – Elektroniczny Kod Produktu. System numeracji EPC został zaprojektowany w 1999 r. i od tego czasu jest stale uzupełniany – współpracuje przy tym około 100 największych graczy rynkowych (sieci handlowe oraz dostawcy produktów i usług logistycznych).

EPC to rozszerzony numer EAN ze zintegrowanym seryjnym numerem opracowanym specjalnie, aby stworzyć możliwość wykorzystania technologii RFID. Rozbudowanie numeru spowodowało, iż na całym świecie każdy pojedynczy towar może mieć przydzielony swój unikalny numer. Unikalność kodu gwarantowana jest przez międzynarodowe porozumienia. W efekcie dzięki EPC, np.: w sześciopaku każda z puszek będzie miała unikalny kod - będzie możliwa identyfikacja jej historii od miejsca produkcji – uzupełnienia napojem, drogi przez centrum dystrybucji i sklep – aż do lodówki konsumenta. Właśnie ta możliwość identyfikacji produktu w domu klienta jest głównym obszarem sprzeciwu organizacji konsumenckich i instytucji zajmujących się ochroną prywatności i danych osobowych. Jak na razie EPC każdego produktu zapisywane jest na elektronicznym chipie – tzw. tagu. Jednak, zdaniem ekspertów, jednostkowy koszt taga stanowi obecnie największą barierę rozwoju RFID jako technologii tak masowej i powszechnie stosowanej jak obecnie kody kreskowe. Innym ograniczeniem dla rozpowszechnienia technologii RFID jest nadal nie najwyższa jakość i szybkość odczytu. Produkty z tagami RFID muszą wolno przechodzić przez bramki czytnikowe, a i wówczas jakość odczytu osiąga zaledwie 97%. Dodatkowym problemem jest poprawność odczytu danych - bez zakłócania jednego taga przez drugi - aktualnie odległość między tagami musi być nie mniejsza niż 2 cm – w przypadku towarów ściśle upakowanych w karton stanowi rzeczywisty problem. W przyszłości zarówno szybkość, jak i skuteczność odczytu muszą ulec znaczącej poprawie.

Mimo ciągle istniejących niedoskonałości rozwiązań RFID oraz przestróg ekspertów przed zbytnim pośpiechem przy inwestowaniu w tę technologię, niezależne instytuty badawcze przewidują szybki wzrost tego rynku. Wg Soreon Research(1) wartość sprzedaży projektów RFID wzrośnie z około 400 mln euro w 2005 r. do blisko 2,5 miliarda euro w ciągu najbliższych czterech lat. Inna grupa badawcza - Frost& Sulivan – ocenia, iż europejski rynek dla sprzętu, oprogramowania i usług związanych z technologią RFID przekroczy 5 miliardów euro już w 2007 r.

Przede wszystkim efektywność
Wincor Nixdorf aktywnie uczestniczący w rozwoju technologii w sektorze handlowym ma również swój udział w działaniach na rzecz testowania i wdrażania technologii RFID. W ramach projektu realizowanego w 2005 r. wspólnie z jedną z sieci handlowych (brandu odzieżowego) Wincor Nixdorf sprawdzał jaki, biorąc pod uwagę obecne koszty i zaawansowanie technologiczne, potencjał racjonalizacyjny oferuje technologia RFID?

Zanim zdecydowano o wdrożeniu, opracowano tzw. „business case”. Sieć handlowa, która zdecydowała się na ten eksperyment posiada własny centralny magazyn dystrybucyjny – przyjmujący, konfekcjonujący i ekspediujący ponad 30 milionów sztuk towarów rocznie. Towary rozsyłane są do ponad 130 sklepów zlokalizowanych w Niemczech, Austrii, Luksemburgu oraz w Polsce. Nawet bez RFID, centrum dystrybucji jest bardzo nowoczesne i zapewnia obsługę logistyczną na bardzo wysokim poziomie technologicznym. Najnowsze rozwiązania w zakresie administracji, transportu, konfekcjonowania i magazynowania wraz z zaawansowanymi metodami komunikacji wspierają efektywną logistykę i dystrybucję na całą Europę. Monitorowanie drogi towarów odbywa się przez zautomatyzowane systemy odczytu kodów kreskowych, system zarządzania magazynem umożliwia zidentyfikowanie, jakie produkty aktualnie znajdują się na powierzchni 500.000 m2 oraz wskazanie które towary, z której części magazynu mają być wysłane, do którego sklepu.

Mimo tak nowoczesnego systemu, a może właśnie dlatego sieć zainteresowana była sprawdzeniem czy koszty inwestycji w technologię RFID będą zbilansowane przez efekt racjonalizacji i możliwe do osiągnięcia oszczędności wynikające z wdrożonych usprawnień.

Zainteresowanie technologią RFID w sektorze handlowym jest równie duże jak i obiekcje dotyczące jej efektywności kosztowej. Zasadnicze pytania to: czy RFID pozwoli zwiększyć efektywność i precyzję, z jaką realizowane są procesy logistyczne w centrum dystrybucji? Jaka jest relacja kosztów i zysków w przypadku wdrożenia technologii RFID? Na te i kilka innych pytań powinna odpowiedzieć sobie każda z firm rozważająca wprowadzenie tej technologii jeszcze zanim podejmie decyzję o rozpoczęciu wdrożenia.

Jak to robimy w Wincor Nixdorf
Eksperci Wincor Nixdorf rozpoczynają pracę od dokładnego poznania i analizy każdego z procesów realizowanych przez centrum dystrybucji oraz zależności między nimi. Szczegółowej analizie poddawane są procesy zogniskowane wokół poszczególnych etapów operacyjnych tj.: przyjęcie towarów, magazynowanie, konfekcjonowanie i ekspedycja towarów. W ramach prac analitycznych oceniane jest jak wdrożenie technologii RFID mogłoby przyczynić się to poprawy efektywności każdego procesu.

Analiza ma dać odpowiedź na pytanie – czy warto?

W przypadku każdego procesu opisano jak przebiega on obecnie oraz jak teoretycznie zmieniłby się gdyby wykorzystano do jego usprawnienia technologie radiową.

Poniżej przedstawiamy rzeczywiste wyniki analizy oraz rekomendacje, które przyczyniły się decyzji o realizacji projektu.

	Proces dziś	Proces z RFID
Przyjęcie Towarów do Magazynu	Towary (odzież wisząca) są rejestrowane ręcznie i każda sztuka liczona. Towary (odzież złożona) są również rejestrowane ręcznie karton po kartonie (opakowanie zbiorcze po opakowaniu), Dokładne przeliczenie dostawy sztuka po sztuce, sprawdzenie kolorów, rozmiarów i ilości zgodnie z zamówieniem odbywa się później – dopiero na etapie konfekcjonowania. Jeśli są rozbieżności między zamówieniem a dostawą: - w przypadku (odzieży wiszącej) – procedury zwrotu są uruchamiane od razu - w przypadku (odzieży złożonej) procedury zwrotu uruchamiane są na etapie konfekcjonowania – wówczas zwrot jest zdecydowanie bardziej czasochłonny	Każda dostarczona sztuka towaru (odzież wisząca i złożona) ma swój własny TAG – nadajnik RFID. Każdy dostarczony towar (niezależnie od sposobu przechowywania) jest automatycznie rejestrowany z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla zamówienia parametrów, np. takich jak kolor czy rozmiar. RFID powoduje, iż nie trzeba ręcznie rejestrować, przeliczać i weryfikować zgodności dostawy z zamówieniem. Efekt: - znaczne oszczędności czasu i pracy ludzi; - weryfikacja zgodności zamówienia z dostawą ze względu na ilość, rozmiary, kolory, wzory odbywa się natychmiast, procedura zwrotu również może rozpoczęta od razu. Podsumowując proces ten wskazuje na duży potencjał oszczędności, jeśli wdrożyć technologię RFID.	Korzyści przemawiają za RFID
Magazyno- wanie Towarów	Stany towarów znajdujących się na regałach, wieszakach, w poszczególnych częściach magazynu monitorowane są przez system kodów kreskowych. Część magazynu z towarami wiszącymi administrowane są za pomocą zwykłego arkusza kalkulacyjnego.	W magazynie wysokiego składowania – funkcjonujący obecnie system jest w znacznym stopniu zautomatyzowany - zastąpienie automatycznego systemu kodów kreskowych - kodami RFID nie przyniesie dużych oszczędności, nie należy spodziewać się również znacznego podniesienia efektywności. Zastosowanie kodów RFID w części, w której przechowywane są towary wiszące (część z wieszakami) może w pewnym stopniu ułatwić pracę, jednak ogólnie potencjał dla usprawnień i oszczędności w ramach tego procesu jest relatywnie niewielki.	Brak zdecy- dowanych korzyści
Konfekcjo- nowanie Towarów	W procesach realizowanych w centrum dystrybucji przy zastosowaniu tradycyjnych (bez wykorzystania technologii RFID) narzędzi na tym etapie dochodzi do szczegółowego potwierdzenia zgodności dostawy z zamówieniem (pod względem ilości, jakości, rozmiarów, kolorów, itd.) Konieczna jest czasochłonna i kosztochłonna praca administracyjna. W ramach tego procesu towary są zliczane, sortowane, pakowane i przygotowane do wysyłki do poszczególnych sklepów.	Zastosowanie technologii radiowej ograniczy (lub zlikwiduje) konieczność ręcznego liczenia towarów. W tak realizowanym procesie obsługa administracyjna będzie zdecydowanie mniej czasochłonna a automatyczna kontrola i transport konfekcjonowanych towarów lub pojedynczych sztuk zdecydowanie usprawni działanie. Wdrożenie technologii RFID na tym etapie pracy centrum dystrybucji może zdecydowanie zwiększyć efektywność operacyjną i przyczynić się do dużych oszczędności.	Korzyści przemawiają za RFID
Wysyłka Towarów	Przygotowane do wysyłki towary, paczki są ręcznie rejestrowane i ponownie zliczane.	Zastosowanie RFID eliminuje konieczność ręcznego liczenia i rejestracji towarów – tym samym zastosowanie technologii radiowej przedstawia wysoki potencjał dla oszczędności.	Korzyści przemawiają za RFID

Korzyści ze zwiększenia efektywności działań i potencjalne możliwości znacznych oszczędności to jedna strona medalu – druga strona to skala działania a tym samym ilość tagów RFID, które co roku konieczne będą do oznaczenia towarów. W poddawanym analizie centrum dystrybucji automatyzacja i optymalizacja procesów przy wykorzystaniu RFID mogłaby doprowadzić do oszczędności 7 cyfrowego rzędu w skali roku, jednak jeśli założyć, że w przykładowym centrum dystrybucji tagi RFID musiałoby mieć około 30 mln towarów – to 50 do 60 euro centów za tag szybko sumuje się do ogromnych kosztów 15-18 mln euro rocznie, nie wspominając nawet o kosztach dodatkowych tagów niezbędnych dla opakowań zbiorczych, kosztach urządzeń oraz oprogramowania niezbędnego do obsługi technologii RFID.

Czy wobec tego technologia RFID może być opłacalna? Wydaje się, że osiągnięcie granicy opłacalności, jeżeli w proces jest włączona tylko jedna strona np. detalista, praktycznie nie jest możliwe. Jaki jest więc na to sposób? Wdrożenie technologii radiowej może być rozwiązaniem interesującym dla detalistów jeśli koszt tagów wezmą na siebie dostawcy towarów – producenci, a detalista pokryje koszty związane z zakupem i utrzymaniem urządzeń oraz oprogramowania RFID. Zdaniem ekspertów technologia RFID stanie się naprawdę popularna, kiedy cena tagów spadnie do parunastu euro centów. Wydaje się, że taki scenariusz jest już wkrótce prawdopodobny, należy oczekiwać, iż skala produkcji pozwoli w znacznym stopniu obniżyć jednostkowy koszt znacznika radiowego. Relatywnie niska cena tagu w połączeniu z partycypacją dostawców w kosztach sprawi, że nowy bardzo atrakcyjny technologiczne sposób oznaczenia towarów stanie się standardem operacyjnym.

Co dalej z centrum dystrybucji i współpracą z Wincor Nixdorf
Mimo powyższych wniosków, wyniki przeprowadzonej analizy są zachęcające. Nowa technologia umożliwia znaczne usprawnienie procesu a w dłuższym okresie również znaczące oszczędności operacyjne. Fakt, iż dzisiejsze koszty wdrożenia powodują, że inwestycja na taką skalę nie może być oceniona jako ekonomicznie opłacalna, skłoniło uczestników projektów do decyzji o wprowadzeniu technologii RFID na początek jedynie w obszar przyjęcia i wysyłki towarów, ograniczając tagowanie do towarów konfekcjonowanych oraz opakowań zbiorczych. Takie podejście do projektu pozwoli detaliście utrzymać koszty inwestycji na „rozsądnym” poziomie, a równocześnie zyskać bardzo cenne doświadczenia, które przygotują firmę na sprostanie wymaganiom w zakresie technologii RFID stawianych prawdopodobnie już wkrótce przez dużych dostawców w przyszłości.

----------------------------------------------
(1) SOREON Research to niezależna pracownia specjalizująca się w analizach rynków technologicznych (SOREON Research is an independent provider of market and competition monitoring information in the technology markets. Our research activities are oriented towards the European market. SOREON recommendations and analyses take into account primarily the special characteristics of the German-speaking market place.)